سنگ حالب یکی از مشکلات شایع دستگاه ادراری است که میتواند باعث درد شدید، عفونت و آسیب به کلیهها شود. سنگ حالب در واقع یک سنگ کلیه است که از کلیه به حالب منتقل شده است. حالب لولهای باریک و کشیده است که کلیه را به مثانه متصل میکند. سنگ حالب ممکن است در هر نقطه از حالب گیر کند و باعث انسداد مسیر ادرار شود. در این مقاله به علت، علائم، تشخیص، درمان و پیشگیری از سنگ حالب میپردازیم.
علت سنگ حالب
سنگ حالب از تجمع و تشکیل کریستالهای مختلف در کلیه ناشی میشود. این کریستالها ممکن است از مواد مختلفی مانند اسید اوریک، اکسالات، فسفات، سیستین و سرب تشکیل شوند. عوامل مختلفی میتوانند باعث افزایش خطر تشکیل سنگ حالب شوند. برخی از این عوامل عبارتند از:
- کم آبی: کم آبی باعث کاهش حجم ادرار و افزایش غلظت مواد سنگساز در آن میشود. این امر موجب شرایطی میشود که کریستالها به راحتی به هم میچسبند و سنگ تشکیل میدهند.
- تغذیه نامناسب: برخی از مواد غذایی میتوانند باعث افزایش خطر سنگ حالب شوند. مثلاً مصرف زیاد پروتئین، نمک، شکر، اسید اسکوربیک، اکسالات و کافئین میتواند باعث تغییر pH ادرار و افزایش مواد سنگساز در آن شود.
- بیماریهای مزمن: برخی از بیماریهای مزمن میتوانند باعث اختلال در تعادل مواد معدنی در بدن و افزایش خطر سنگ حالب شوند. مثلاً بیماریهای کلیه، متابولیک، گوارشی، اسکلتی، اندوکرین، ژنتیکی و عفونی میتوانند در این زمینه تأثیرگذار باشند.
- عوامل ژنتیکی: برخی افراد به دلیل وجود ژنهای خاص، مستعد تشکیل سنگ حالب هستند. این افراد ممکن است دچار اختلالاتی مانند سیستینوری، هیپرکالسیوری، هیپراکسالوری و هیپروریکوری باشند که باعث افزایش مواد سنگساز در ادرار میشوند.
- عوامل دیگر: برخی از عوامل دیگر میتوانند نقشی در افزایش خطر سنگ حالب داشته باشند. مثلاً سن، جنسیت، اقلیم، فعالیت بدنی، داروها، مکملها و عوامل آناتومیک.
علائم سنگ حالب
سنگ حالب ممکن است بدون علامت باشد یا علائم مختلفی را ایجاد کند. علائم سنگ حالب بستگی به اندازه، شکل، محل و حرکت سنگ دارد. برخی از علائم شایع سنگ حالب عبارتند از:
- درد شدید در پهلو، شکم، کمر، مثانه یا ناحیه تناسلی
- درد ناگهانی و متغیر در شدت
- درد همراه با تهوع، استفراغ، عرق سرد یا تب
- تکرر ادرار، سوزش ادرار یا ادرار ناقص
- ادرار همراه با خون، کدری یا بوی بد
- عفونت ادراری با علائمی مانند تب، لرز، تیرگی ادرار یا درد مثانه
تشخیص سنگ حالب
برای تشخیص سنگ حالب، پزشک ممکن است از شما درباره علائم، تاریخچه پزشکی، تغذیه و عادات زندگیتان بپرسد. همچنین ممکن است از شما بخواهد که چند آزمایش انجام دهید مانند:
آزمایش ادرار: برای بررسی عفونت، خون، کریستالها یا سایر مواد غیرطبیعی در ادرار
آزمایش خون: برای بررسی عملکرد کلیهها، مواد معدنی، اسید اوریک یا سایر عوامل مرتبط
تصویربرداری: برای مشاهده اندازه، شکل، محل و تعداد سنگهای دستگاه ادراری و تناسلی
آنالیز سنگ: برای تعیین نوع و ترکیب شیمیایی سنگ و انتخاب روش درمانی مناسب
درمان سنگ حالب
درمان سنگ حالب بستگی به اندازه، شکل، محل و تعداد سنگ دارد. برخی از روشهای درمانی عبارتند از:
- درمان خودبخودی: برای سنگهای کوچک (کمتر از ۵ میلیمتر) که میتوانند خودبخود از حالب عبور کنند، معمولاً نیاز به جراحی نیست. در این حالت، پزشک ممکن است از شما بخواهد که مایعات زیادی بنوشید، داروهای ضد درد و ضد التهاب بخورید و فعالیت بدنی مناسبی داشته باشید.
- لیتوتریپسی شوکویو: برای سنگهای بزرگتر (بین ۵ تا ۲۰ میلیمتر) که نمیتوانند خودبخود از حالب عبور کنند، میتوان از این روش استفاده کرد. در این روش، با استفاده از یک دستگاه خارج از بدن، موجهای شوکویو به سمت سنگ ارسال میشوند و سنگ را به قطعات کوچکتر میشکنند. این قطعات میتوانند با ادرار دفع شوند. این روش معمولاً بیدرد و بدون خون ریزی است و نیاز به بیهوشی یا بستری ندارد.
- جراحی تحت سیستوسکوپی: برای سنگهای بزرگتر (بیش از ۲۰ میلیمتر) یا سنگهایی که با روشهای دیگر درمان نمیشوند، میتوان از این روش استفاده کرد. در این روش، با استفاده از یک سیستوسکوپ (یک لوله نازک و باریک با دوربین و ابزار جراحی در انتهای آن)، سنگ را از طریق مجرای ادراری دسترسی و خرد یا برداشته میشود. این روش ممکن است نیاز به بیهوشی یا بستری داشته باشد.
- جراحی باز: برای سنگهای بسیار بزرگ یا پیچیده که با روشهای دیگر درمان نمیشوند، میتوان از این روش استفاده کرد. در این روش، با انجام یک برش در شکم یا پهلو، سنگ را از کلیه یا حالب برداشته میشود. این روش نیاز به بیهوشی و بستری دارد و ممکن است باعث عوارضی مانند عفونت، خونریزی یا آسیب به کلیهها شود.
پیشگیری از سنگ حالب
برای پیشگیری از سنگ حالب، میتوان از راههای زیر استفاده کرد:
- مایعات زیادی بنوشید، به خصوص آب. توصیه میشود که حداقل ۲ لیتر آب در روز بنوشید تا ادرار شفاف و رقیق باشد.
- تغذیه سالمی داشته باشید. از مصرف زیاد پروتئین، نمک، شکر، اسید اسکوربیک، اکسالات و کافئین خودداری کنید. مواد غذایی غنی از کلسیم، ماگنزیم، پتاسیم و سیترات را بیشتر بخورید. میوهها و سبزیجات را به رژیم غذاییتان اضافه کنید.
- بیماریهای مزمن خود را کنترل کنید. اگر دچار بیماریهایی مانند دیابت، گوت، کلیه چندکیسهای، هیپرپاراتیروئیدیسم یا عفونت مجاری ادراری هستید، با پزشک خود مشورت کنید و درمان مناسب را انجام دهید.
- داروها و مکملهای خود را با احتیاط بخورید. برخی از داروها و مکملها میتوانند باعث افزایش خطر سنگ حالب شوند. قبل از مصرف هر دارو یا مکملی، با پزشک خود مشورت کنید و دستورالعملهای مربوطه را رعایت کنید.
- فعالیت بدنی مناسبی داشته باشید. فعالیت بدنی میتواند به کاهش وزن، افزایش سلامت قلب و عروق، کاهش استرس و بهبود عملکرد کلیهها کمک کند. توصیه میشود که حداقل ۳۰ دقیقه در روز، فعالیت بدنی متوسط یا شدید انجام دهید.
معرفی بهترین پزشکان درمان سنگ حالب
با توجه به اینکه سنگ حالب یکی از مشکلات شایع دستگاه ادراری است که میتواند باعث درد شدید، عفونت و آسیب به کلیهها شود، انتخاب یک پزشک متخصص و مجرب اورولوژی برای درمان آن بسیار مهم است. اورولوژی شاخهای از پزشکی است که به بررسی، تشخیص و درمان بیماریهای دستگاه ادراری و تناسلی میپردازد. پزشکان متخصص اورولوژی میتوانند با استفاده از روشهای مختلفی مانند دارو، جراحی، لیتوتریپسی شوکویو و سنگ شکنی، سنگ حالب را درمان کنند.
در ادامه به معرفی برخی از بهترین پزشکان اورولوژی ایران میپردازیم :
- دکتر هادی رضایی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)، ایشان با سابقه درخشان در درمان سنگ حالب، خدماتی با کیفیت و ایمن به بیماران ارائه میدهند و با استفاده از روشهای نوین و کمتهاجمی، به رفع این مشکل کمک میکنند.
آدرس : شیراز، خیابان زند، روبروی اتفاقات بیمارستان شهید فقیهی، ساختمان پزشکان شهر، طبقه دوم، واحد 8
تلفن: 07132308855- 09022308855
 |
- دکتر افشین تجلی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)، فلوشیپ جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی کودکان (اورولوژی کودکان) ، ایشان با تخصص و مهارت بالا در زمینه اورولوژی، طیف وسیعی از خدمات درمانی را برای سنگ حالب ارائه میدهند و با تشخیص دقیق و درمان مناسب، به شما در رهایی از این مشکل کمک میکنند.
آدرس : اصفهان، میدان بزرگمهر، ابتدای خیابان بزرگمهر، جنب داروخانه شبانه روزی زکریا، ساختمان 152، طبقه 2
تلفن: 03132243159
 |
- دکتر امیر ملک احمدی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)، ایشان با بهرهگیری از دانش و تجربه خود در درمان سنگ حالب، بهترین روش درمانی را برای شما انتخاب میکنند و با صبر و حوصله به تمام سوالات شما پاسخ میدهند.
آدرس : تهران، تقاطع میر داماد و شریعتی، جنب داروخانه میر داماد، پلاک 2، نیم طبقه 3، واحد 16
تلفن: 09303196019 – 02122924096
 |
- دکتر مسعود هاشمی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)، ایشان با سابقه طولانی در درمان سنگ حالب، به شما در رهایی از درد و ناراحتی این مشکل کمک میکنند.
آدرس : شیراز، ابتدای بلوار چمران، نرسیده به بیمارستان حافظ، جنب بانک صادرات، ساختمان آریا
تلفن: 07136291217
 |
- دکتر احمدرضا رفعتی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)، فلوشیپ جراحی لاپاروسکوپی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اندویورولوژی)، ایشان با استفاده از جدیدترین روشهای درمانی سنگ حالب، به شما در بهبودی سریع و بدون درد کمک میکنند.
آدرس : تهران، خیابان ولیعصر، توانیر، میدان توانیر، ساختمان طلا، طبقه اول
تلفن: 02188203868 – 09126590455
 |
- دکتر علی اصغر کتابچی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)، ایشان با تخصص و مهارت بالا در زمینه اورولوژی، به طور دقیق و تخصصی مشکل سنگ حالب شما را بررسی میکنند و بهترین روش درمانی را برای شما تجویز میکنند.
آدرس : کرمان، چهارراه طهماسب آباد، ساختمان پزشکان متخصص، طبقه 2
تلفن: 03432455568
 |
- دکتر طاهر جعفری متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)، ایشان با سابقه درخشان در درمان سنگ حالب، به شما در رهایی از این مشکل کمک میکنند و با ارائه خدمات باکیفیت ، سلامتی شما را تضمین میکنند.
آدرس : بندرعباس چهارراه مرادی ساختمان پزشکان پارسیان طبقه 5
تلفن: 09179770031
 |
- دکتر افشین بدل زاده متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)، ایشان با استفاده از روشهای نوین و کمتهاجمی، به شما در درمان سریع و بدون درد سنگ حالب کمک میکنند و با ارائه مشاورههای لازم، به شما در پیشگیری از این مشکل کمک میکنند.
آدرس : بوشهر، خیابان سنگی، ساختمان پزشکان پارس، روبروی یگان ویژه سابق، ساختمان پزشکان پارس، طبقه اول، واحد 7
تلفن: 07733562371
 |
- دکتر شهاب پیروی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)، ایشان با صبر و حوصله به تمام سوالات شما در مورد سنگ حالب پاسخ میدهند و با ارائه خدمات باکیفیت و ایمن، به شما در رهایی از این مشکل کمک میکنند.
آدرس : کرج، خیابان دکتر بهشتی، نرسیده به چهارراه طالقانی، جنب یادگاری و البسکو، ساختمان پزشکان شماره 1، واحد10
تلفن: 02632264660
 |
- دکتر فرشاد ظهرابی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی (اورولوژی)، ایشان با برخوردی دلسوزانه و صمیمی، اضطراب شما را از بین میبرند و با ارائه بهترین روش درمانی، به شما در بهبودی سریع و بدون درد سنگ حالب کمک میکنند.
آدرس : بوشهر، خیابان سنگی، جنب انتقال خون، ساختمان جرجانی، طبقه 2، واحد 4
تلفن: 09017824499
 |
